อาการเคืองตา แสบตา น้ำตาไหลเอง หรือรู้สึกเหมือนมีเศษทรายอยู่ในตาตลอดเวลา เป็นสัญญาณเตือนที่หลายคนมองข้ามและคิดว่าแค่หยอดน้ำตาเทียมก็หาย ทว่าหลายครั้งอาการกลับเรื้อรัง เป็น ๆ หาย ๆ จนรบกวนการใช้ชีวิต เคยสงสัยไหมว่าแท้จริงแล้วตาแห้งเกิดจากอะไรกันแน่ และทำไมการดูแลแบบเดิม ๆ ถึงยังไม่ช่วยให้ดวงตากลับมาสบายเหมือนก่อน

- พฤติกรรมติดจอ ลืมกะพริบตา
การจ้องหน้าจอสมาร์ตโฟน แท็บเล็ต หรือคอมพิวเตอร์ต่อเนื่องนานหลายชั่วโมง ทำให้ความถี่ในการกะพริบตาลดลงมากกว่าครึ่งหนึ่งโดยไม่รู้ตัว
- ปกติคนเราจะกะพริบตาเฉลี่ย 15-20 ครั้งต่อนาที
- เมื่อเพ่งหน้าจอ อัตราการกะพริบตาจะลดเหลือเพียง 5-7 ครั้งต่อนาที
การเปิดเปลือกตาค้างไว้นานทำให้น้ำตาบนผิวกระจกตาระเหยออกไปอย่างรวดเร็ว ปัญหานี้จึงอธิบายได้อย่างชัดเจนว่าตาแห้งเกิดจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันของคนยุคดิจิทัลที่ใช้สายตาหนักหน่วงเกินไป
- ต่อมไขมันที่เปลือกตาอุดตัน
โครงสร้างของน้ำตาไม่ได้มีเพียงแค่น้ำ แต่ประกอบด้วย 3 ชั้นสำคัญ คือ ชั้นเมือก ชั้นน้ำ และชั้นไขมัน ซึ่งชั้นไขมันมีหน้าที่กักเก็บความชุ่มชื้นและชะลอไม่ให้น้ำตาระเหยไว
เมื่อต่อมไขมันบริเวณขอบเปลือกตาเกิดการอุดตันหรือทำงานผิดปกติ ชั้นไขมันจะบางลงจนไม่สามารถปกป้องผิวตาได้ หลายคนจึงพบว่าตาแห้งเกิดจากคุณภาพน้ำตาที่ไม่สมบูรณ์ แม้ร่างกายจะผลิตปริมาณน้ำตาออกมาเพียงพอแล้วก็ตาม
- สภาพแวดล้อมรอบตัวดึงความชื้น
สภาพอากาศและสิ่งแวดล้อมมีผลต่อผิวตามากกว่าที่คิด โดยเฉพาะสภาพแวดล้อมในที่ทำงานและเมืองใหญ่
- การนั่งทำงานในห้องปรับอากาศที่มีความชื้นต่ำเป็นเวลานาน
- ช่องลมแอร์หรือพัดลมเป่าปะทะใบหน้าและดวงตาโดยตรง
- การเผชิญลมแรง ฝุ่น ควัน มลพิษ หรือแสงแดดจัด
สิ่งเหล่านี้ล้วนเร่งให้น้ำตาระเหยออกไปอย่างรวดเร็ว หากมีอาการแสบตาเฉพาะตอนอยู่ในออฟฟิศ นั่นเป็นสัญญาณชัดเจนว่าตาแห้งเกิดจากสภาพอากาศรอบตัวที่แห้งแล้งจนทำลายความสมดุลของดวงตา
- ใส่คอนแท็กต์เลนส์ต่อเนื่องยาวนาน
คอนแท็กต์เลนส์เป็นตัวช่วยเพิ่มความสะดวกสบาย แต่เนื้อเลนส์ต้องการน้ำหล่อเลี้ยงเพื่อคงรูปทรง
- ตัวเลนส์จะค่อย ๆ ดึงน้ำตาธรรมชาติเข้าไปหล่อเลี้ยงตัวเองตลอดทั้งวัน
- เลนส์ที่ปิดทับกระจกตาขัดขวางไม่ให้ออกซิเจนซึมผ่านเข้าสู่ดวงตาได้อย่างเต็มที่
การใส่เลนส์นานเกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน หรือใส่เลนส์ที่ไม่ได้มาตรฐาน จึงทำให้อาการตาแห้งเกิดจากคอนแท็กต์เลนส์กลายเป็นปัญหาเรื้อรังที่นำไปสู่อาการตาแดง ระคายเคือง และเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่ผิวกระจกตา
- วัยที่เพิ่มขึ้นและการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
ความเปลี่ยนแปลงตามวัยเป็นกลไกธรรมชาติที่หลีกเลี่ยงได้ยาก เมื่ออายุมากขึ้น ประสิทธิภาพการทำงานของต่อมน้ำตาจะค่อย ๆ ลดลง
- ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนมักเผชิญปัญหานี้บ่อยครั้งจากการลดลงของฮอร์โมนเอสโตรเจน
- ยารักษาโรคประจำตัวบางประเภท เช่น ยาแก้แพ้ ยาลดความดันโลหิต หรือยานอนหลับ มีผลข้างเคียงลดการผลิตน้ำตา
ในกลุ่มนี้แสดงให้เห็นว่าตาแห้งเกิดจากความเสื่อมถอยของร่างกายและสมดุลระบบภายในที่เปลี่ยนแปลงไปตามช่วงวัย
ปรับพฤติกรรมเพื่อบอกลาอาการตาแห้งเรื้อรัง
การรักษาอาการตาแห้งให้ตรงจุด ไม่ควรพึ่งพาการหยอดน้ำตาเทียมเพียงอย่างเดียว แต่ต้องแก้ที่ต้นเหตุร่วมด้วย
- พักสายตาทุก 20 นาที: ละสายตาจากหน้าจอไปมองวัตถุไกล ๆ ประมาณ 20 วินาที เพื่อกระตุ้นให้เกิดการกะพริบตาเต็มที่
- ประคบอุ่นบริเวณเปลือกตา: ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบตาประมาณ 5-10 นาที เพื่อช่วยละลายไขมันที่อุดตันบริเวณขอบเปลือกตา
- ปรับทิศทางลม: ปรับช่องลมแอร์และพัดลมไม่ให้พัดตรงเข้าสู่ดวงตา
- เพิ่มความชื้นในห้อง: วางแก้วน้ำหรือเปิดเครื่องพ่นละอองน้ำบนโต๊ะทำงาน
- พักการใส่คอนแท็กต์เลนส์: สลับมาสวมแว่นสายตาบ้าง เพื่อให้ผิวดวงตาได้พักและรับออกซิเจนอย่างเพียงพอ
ดวงตาเป็นอวัยวะบอบบางที่ไม่ควรมองข้าม หากปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแล้วอาการเคืองตา แสบตา หรือตามัวยังไม่ดีขึ้น ควรเข้าพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจวัดระดับน้ำตาและตรวจสภาพต่อมไขมันเปลือกตาอย่างละเอียด การรักษาอย่างตรงจุดตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยฟื้นฟูสุขภาพดวงตาให้กลับมาชุ่มชื้นและมองเห็นภาพได้อย่างคมชัดในระยะยาว


